Leasing czy zakup gotówkowy?

Decyzja o sposobie finansowania samochodu osobowego w przedsiębiorstwie ma kluczowe znaczenie zarówno pod względem ekonomicznym, jak i podatkowym. Przedsiębiorcy zazwyczaj wahają się między zakupem na własność a leasingiem operacyjnym. Oba warianty różnią się mechanizmami rozliczania wydatków w kosztach uzyskania przychodów, wpływem na podatek dochodowy oraz VAT.

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), koszty uzyskania przychodów to wszelkie wydatki poniesione w celu osiągnięcia, zachowania lub zabezpieczenia źródeł przychodów, z wyłączeniem tych enumeratywnie wymienionych w art. 23. Definicja ta jest ogólna, dlatego każdy wydatek wymaga indywidualnej oceny pod kątem związku z działalnością gospodarczą. Wydatki na samochód firmowy z pewnością spełniają te kryteria, ale ich wysokość – często powyżej 10 000 zł – uniemożliwia jednorazowe zaliczenie do kosztów. Zamiast tego stosuje się amortyzację.

Zakup samochodu na własność – amortyzacja i ograniczenia

Przy nabyciu samochodu o wartości przekraczającej 10 000 zł pojazd musi trafić do ewidencji środków trwałych. Środki trwałe to aktywa używane dłużej niż rok w ramach działalności gospodarczej. Dla aut tańszych (do 10 000 zł) możliwe jest jednorazowe rozliczenie lub amortyzacja, ale droższe wymagają obligatoryjnej amortyzacji.

Ustalanie wartości początkowej

Wartość początkowa to cena nabycia powiększona o koszty związane z transakcją do momentu oddania pojazdu do użytku. Obejmuje to transport, ubezpieczenie, opłaty notarialne, prowizje czy odsetki. Od tej kwoty odejmuje się VAT (jeśli przysługuje odliczenie). W przypadku importu dolicza się cło i akcyzę. Wszystkie te elementy zwiększają bazę amortyzacyjną.

Stawki amortyzacji

Przedsiębiorca może wybrać:

• Metodę liniową dla nowych aut: 20% rocznie, okres 5 lat (60 miesięcy).
• Indywidualną stawkę dla używanych (eksploatowanych co najmniej 6 miesięcy przed zakupem): do 40% rocznie, skracając amortyzację do 2,5 roku.

Limity w kosztach

Art. 23 ust. 1 pkt 4 PIT ogranicza odpisy amortyzacyjne: dla aut spalinowych do 150 000 zł, dla elektrycznych do 225 000 zł. Nadwyżka nie stanowi kosztu.

Przykład: Samochód za 200 000 zł amortyzowany liniowo (20% rocznie) daje roczny odpis 40 000 zł. Ale ze względu na limit (150 000 / 200 000 = 75%), do kosztów trafia tylko 30 000 zł rocznie.

Leasing operacyjny – korzyści i rozliczenia

Leasing operacyjny cieszy się popularnością dzięki prostocie i elastyczności. Samochód pozostaje własnością leasingodawcy, a przedsiębiorca płaci raty za użytkowanie. Warunki: umowa na czas określony (min. 40% normatywnego okresu amortyzacji, czyli 2 lata dla aut), suma opłat co najmniej równa wartości początkowej.

Pojazd nie wchodzi do ewidencji środków trwałych leasingobiorcy – raty (w tym czynsz inicjalny, opłaty manipulacyjne) idą bezpośrednio do kosztów. Limity jak przy amortyzacji: proporcjonalnie do 150 000 zł (225 000 zł dla elektrycznych).

Przykład: Leasing auta za 180 000 zł netto, rata 3500 zł netto + VAT. Po doliczeniu 50% nieodliczonego VAT wartość to 200 700 zł. Proporcja: 150 000 / 200 700 ≈ 74,74%. Koszt miesięczny: ok. 2917 zł (z 3903 zł raty).

Leasing pozwala na niskie zaangażowanie kapitału, łatwą wymianę pojazdu i prostsze rozliczenia, idealne dla firm z dynamiczną flotą.

Zmiany w przepisach od 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. limity się zmieniają, promując ekologię: dla aut z emisją CO₂ ≥ 50 g/km – 100 000 zł; hybrydy i plug-in – 150 000 zł; elektryczne/wodorowe – 225 000 zł. Dotyczy środków trwałych wprowadzonych po 31 grudnia 2025 r. Dla leasingu – rat od umów zawartych przed i po tej dacie. To oznacza wyższe obciążenia dla spalinowych aut, zachęcając do niskoemisyjnych.

Odliczenie VAT przy zakupie i leasingu

Przy nabyciu (zakup lub leasing) VAT odliczany jest w 50%, jeśli auto używane mieszanie (firmowo-prywatnie). Pełne 100% wymaga: zgłoszenia VAT-26 w 7 dni, ewidencji przebiegu, regulaminu wykluczającego użycie prywatne. Nawet jednorazowe odstępstwo anuluje prawo.

W leasingu nieodliczony VAT (50%) zwiększa koszty PIT. W zakupie – powiększa wartość początkową, rozliczaną przez amortyzację. Dotyczy też wydatków eksploatacyjnych (paliwo, serwis).

Większość firm wybiera 50% odliczenie dla prostoty, unikając biurokracji.

Podsumowując, zakup na własność suits firmom planującym długoterminowe użytkowanie, leasing – tym ceniącym elastyczność. Wybór zależy od potrzeb, ale zawsze wymaga analizy podatkowej.

W Kancelaria Prawna Jackowski oferujemy doradztwo w finansowaniu aktywów firmowych. Zapraszamy do kontaktu – pomożemy wybrać najlepsze rozwiązanie.\

autor: Gabriel Jackowski (za prawo.pl)