Nowe zasady rozpoznawania konkurencyjnych wniosków upadłościowych i restrukturyzacyjnych

W dzisiejszym dynamicznym środowisku gospodarczym, gdzie firmy często zmagają się z wyzwaniami finansowymi, zrozumienie procedur upadłościowych i restrukturyzacyjnych staje się kluczowe. Nowelizacja Prawa upadłościowego, która weszła w życie 23 sierpnia 2025 r., wprowadza istotne modyfikacje w sposobie, w jaki sądy traktują równolegle składane wnioski o upadłość i restrukturyzację.

Dlaczego restrukturyzacja ma pierwszeństwo przed upadłością?

Polskie prawo insolvencyjne, czyli dotyczące niewypłacalności, od dawna opiera się na priorytecie ratowania przedsiębiorstwa zamiast jego likwidacji. To podejście wynika z przekonania, że zachowanie miejsc pracy, potencjału produkcyjnego i relacji biznesowych służy wszystkim – wierzycielom, pracownikom i całej gospodarce. Upadłość zazwyczaj kończy się sprzedażą majątku i zakończeniem działalności, co jest ostatecznością.

Ta zasada jest zgodna z unijnymi standardami, w tym dyrektywą 2019/1023, znaną jako „dyrektywa drugiej szansy”. Zachęca ona do korzystania z narzędzi naprawczych, dając firmom realną możliwość wyjścia z kryzysu. Jeśli prowadzisz spółkę i zauważasz problemy z płynnością, warto rozważyć restrukturyzację jako pierwszy krok – to nie tylko ochrona firmy, ale też szansa na uniknięcie poważnych konsekwencji.

Jakie problemy rozwiązała nowelizacja art. 9a Prawa upadłościowego?

Przed zmianami art. 9a Prawa upadłościowego powodował wiele niejasności. Przepis zakazywał ogłaszania upadłości w trakcie restrukturyzacji, ale nie precyzował, jak postępować z wnioskami składanymi jednocześnie lub w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Sądy różnie interpretowały, kiedy zaczyna się „ochronny” okres restrukturyzacji – od obwieszczenia o dniu układowym czy dopiero po zatwierdzeniu układu?

Te rozbieżności prowadziły do sporów w orzecznictwie. Na przykład:

• Jedne sądy uznawały ochronę od momentu obwieszczenia.
• Inne – dopiero po złożeniu wniosku o zatwierdzenie układu.

Dodatkowo, jeśli wniosek o upadłość składano równocześnie z restrukturyzacyjnym, mógł być odrzucony, co komplikowało sytuację członków zarządu. Teraz nowelizacja klaruje te kwestie, czyniąc procedury bardziej przewidywalnymi.

Kluczowe zmiany w praktyce: od odrzucenia do wstrzymania wniosku

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 9a, sąd nie odrzuca już wniosku o ogłoszenie upadłości, jeśli toczy się postępowanie restrukturyzacyjne. Zamiast tego zawiesza jego rozpoznanie do czasu zakończenia lub umorzenia restrukturyzacji. To oznacza, że:

• W postępowaniu o zatwierdzenie układu ochrona przed upadłością zaczyna się od obwieszczenia o dniu układowym.
• Jeśli wnioski są konkurencyjne, sąd najpierw rozpatruje restrukturyzacyjny (zgodnie z art. 9b).

Te modyfikacje eliminują dawne nieścisłości i zapewniają spójność. Jeśli planujesz złożyć wniosek, pamiętaj: restrukturyzacja ma priorytet, ale wniosek upadłościowy nie przepada – czeka w zawieszeniu.

Jak to wpływa na odpowiedzialność członków zarządu?

Dla osób zarządzających spółkami to zmiana o ogromnym znaczeniu. Art. 299 Kodeksu spółek handlowych i art. 21 Prawa upadłościowego pozwalają uniknąć osobistej odpowiedzialności za długi firmy, jeśli w terminie 30 dni od niewypłacalności złożono wniosek o upadłość lub otwarto restrukturyzację.

Przed nowelizacją odrzucenie wniosku upadłościowego mogło uniemożliwić powołanie się na tę ochronę, zwłaszcza gdy restrukturyzacja startowała po terminie. Teraz, dzięki wstrzymaniu zamiast odrzucenia:

• Możesz złożyć oba wnioski jednocześnie, bez ryzyka utraty przesłanki egzoneracyjnej.
• Nawet jeśli restrukturyzacja ruszy po 30 dniach, terminowe złożenie wniosku upadłościowego nadal chroni.

Porada praktyczna: Jeśli Twoja firma jest w tarapatach, działaj szybko. Skonsultuj się z doradcą restrukturyzacyjnym, aby wybrać optymalną ścieżkę – to może uratować nie tylko biznes, ale i Twój majątek osobisty.

Gospodarcze korzyści i potencjalne wyzwania

Nowe regulacje promują kulturę „drugiej szansy”, zwiększając szanse na przetrwanie firm w kryzysie. To oznacza więcej uratowanych miejsc pracy, stabilniejsze łańcuchy dostaw i mniej likwidacji. Członkowie zarządu czują się bezpieczniej, co zachęca do wcześniejszego szukania rozwiązań restrukturyzacyjnych.

Jednak może to prowadzić do częstszego składania „ochronnych” wniosków upadłościowych obok restrukturyzacyjnych, co obciąża sądy. W dłuższej perspektywie wymaga to sprawniejszego systemu sądownictwa, ale korzyści dla gospodarki przeważają.

Jeśli prowadzisz firmę i potrzebujesz wsparcia w nawigacji po tych zmianach, skontaktuj się z nami! Nasz zespół pomoże w przygotowaniu wniosków i strategii insolvencyjnej.

autor: Gabriel Jackowski (za prawo.pl)