Zwrot subwencji covidowej niemożliwy!

Polski Fundusz Rozwoju (PFR) nie może skutecznie domagać się zwrotu subwencji udzielonej przedsiębiorcy w ramach tarcz antykryzysowych, jeśli decyzja o przyznaniu pomocy została podjęta z pełną wiedzą o sytuacji firmy. To sedno najnowszego orzeczenia Sądu Najwyższego, które może stać się punktem odniesienia dla tysięcy podobnych spraw toczących się w sądach. Program subwencji covidowych miał wspierać firmy w trudnym okresie lockdownów, ale w praktyce prowadził do licznych sporów.

Program subwencji covidowych – przypomnienie zasad

Subwencje z tarcz antykryzysowych były formą pomocy publicznej dla przedsiębiorców dotkniętych pandemią. Aby otrzymać wsparcie, firma musiała spełnić określone kryteria, takie jak spadek obrotów czy brak zaległości podatkowych. PFR udzielał środków na podstawie wniosków, weryfikując dane podane przez wnioskodawców.

W praktyce jednak wiele decyzji o przyznaniu pomocy budziło później wątpliwości. Fundusz zaczął żądać zwrotów, argumentując błędy w kwalifikacji lub interpretacji danych. Orzeczenie SN pokazuje, że taka praktyka nie zawsze jest zgodna z prawem, zwłaszcza gdy PFR miał pełną wiedzę o sytuacji firmy w momencie wypłaty.

Szczegóły sprawy przed Sądem Najwyższym

Sprawa dotyczyła właściciela sieci kantorów, który otrzymał subwencję w ramach jednej z tarcz. PFR, po początkowym zaakceptowaniu wniosku, uznał, że przedsiębiorca nie kwalifikował się do pomocy i zażądał zwrotu środków. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił powództwo funduszu, co skłoniło PFR do złożenia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego.

W skardze PFR pytał, czy spadek obrotów w działalności kantorowej powinien być liczony jako przychód podatkowy, czy różnica między ceną sprzedaży a zakupu waluty (spread). SN nie rozpatrzył tego zagadnienia, uznając je za irrelewantne. Sąd stwierdził, że uchwała Rady Ministrów nr 50/2020 z 27 kwietnia 2020 r., regulująca szczegóły programu, nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa – ma charakter informacyjny i nie podlega wykładni przez SN.

Kluczowe ustalenia:

• Przedsiębiorca podał dane zgodne z dokumentami księgowymi i definicjami z umowy oraz regulaminu.
• W momencie zawarcia umowy nic nie wskazywało, by przychód należało interpretować jako spread.
• PFR zawarł umowę z pełnym rozeznaniem sytuacji, więc nie może żądać zwrotu spełnionego świadczenia.

Sędzia Marta Romańska w uzasadnieniu podkreśliła: „Skoro powód zawarł z pozwanym umowę, mając pełne rozeznanie w sytuacji pozwanego, i umowę tę wykonał, to nie może skutecznie żądać zwrotu spełnionego na jej podstawie świadczenia”. Sygnatura akt: I CSK 2279/25.

Implikacje orzeczenia dla przedsiębiorców

To orzeczenie może zmienić podejście do tysięcy podobnych sporów. Do tej pory sądy orzekały różnie – niektóre uznawały roszczenia PFR, inne je oddalały. Wyrok SN wzmacnia pozycję firm, które działały w dobrej wierze, podając dane zgodnie z ówczesnymi wytycznymi.

Kluczowe wnioski dla biznesu:

• Jeśli PFR zaakceptował wniosek i wypłacił subwencję, znając fakty, zwrot jest niemożliwy.
• Umowa o subwencję ma charakter cywilnoprawny – nie można jej podważyć bez podstaw.
• Przedsiębiorcy w sporach powinni podkreślać, że dane były zgodne z regulaminem w momencie przyznania pomocy.

Wyrok wpisuje się w szerszy kontekst ochrony przedsiębiorców przed arbitralnymi decyzjami organów publicznych, zgodny z zasadami pewności prawa i zaufania do państwa.

Co robić, jeśli PFR żąda zwrotu subwencji?

Jeśli otrzymałeś wezwanie do zwrotu, nie ignoruj go – skonsultuj sprawę z nami . Możesz argumentować brak podstaw do żądania, opierając się na orzeczeniu SN. W naszej kancelarii pomagamy w analizie umów, przygotowaniu odwołań i reprezentacji w sądach. Skontaktuj się, by omówić szczegóły Twojej sytuacji.

autor: Gabriel Jackowski ( za legalis.pl)