Cofnięcie uprawnień do zawodu po skazaniu

Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził ważną zasadę: gdy fachowiec zostanie prawomocnie skazany za przestępstwo związane z wykonywaniem zawodu, organ administracji ma obowiązek cofnąć mu uprawnienia do wykonywania zawodu. Nie jest to dodatkowa kara, lecz zwykła weryfikacja, czy osoba spełnia ustawowe wymagania rzetelności i uczciwości. Decyzja ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

O co chodziło w sprawie?

Chodziło o diagnostę z Gliwic, który od 2007 roku posiadał uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów. W 2012 roku poświadczył nieprawdę w zaświadczeniu o badaniu technicznym – wydał dokument, choć pojazd nigdy nie pojawił się na stacji. Za tę usługę przyjął korzyść majątkową. W 2021 roku został prawomocnie skazany, a sąd orzekł wobec niego zakaz wykonywania zawodu diagnosty na okres jednego roku (z warunkowym zawieszeniem wykonania kary).

Po otrzymaniu odpisu wyroku starosta cofnął mu uprawnienia na podstawie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten nakłada na starostę obowiązek cofnięcia uprawnień, gdy diagnosta dopuścił się m.in. wydania zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym.

Czy sposób ujawnienia naruszenia ma znaczenie?

Diagnosta argumentował, że cofnięcie uprawnień jest możliwe wyłącznie w wyniku okresowej kontroli stacji kontroli pojazdów (art. 83b ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Informacja o skazaniu dotarła do starosty „przypadkowo” – z odpisu wyroku sądowego.

NSA był innego zdania. Powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z 12 marca 2012 r. (II GPS 2/11), w której wyraźnie stwierdzono, że sposób uzyskania informacji o naruszeniu nie ma żadnego znaczenia. Organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia niezależnie od tego, czy nieprawidłowość wyszła na jaw podczas rutynowej kontroli, czy z innego źródła – w tym z akt sprawy karnej.

Dwie różne odpowiedzialności – kara karna i decyzja administracyjna

Skazany diagnosta twierdził, że cofnięcie uprawnień stanowi dodatkową, surowszą karę. Sądy administracyjne konsekwentnie odrzucały ten pogląd.

Decyzja o cofnięciu uprawnień nie jest rozstrzygnięciem w przedmiocie odpowiedzialności karnej. Ma charakter prewencyjno-porządkowy – jej celem jest zapewnienie, że badania techniczne pojazdów wykonują wyłącznie osoby rzetelne i godne zaufania. Dlatego postępowanie administracyjne może być prowadzone równolegle z karą orzeczoną przez sąd karny.

Co to oznacza w praktyce dla diagnostów i przedsiębiorców?

• Prawomocne skazanie za przestępstwo związane z wykonywaniem zawodu diagnosty prawie zawsze prowadzi do obligatoryjnego cofnięcia uprawnień.
• Organ nie ma swobody uznaniowej – musi działać, gdy tylko powezie wiarygodną informację o skazaniu.
• Cofnięcie uprawnień nie wymaga ponownego przeprowadzania kontroli stacji – wystarczy dokument z sądu karnego.

Podsumowanie

Orzeczenie NSA przypomina, że zawód diagnosty pojazdów to nie tylko praca, ale szczególna odpowiedzialność za bezpieczeństwo tysięcy kierowców i pasażerów. Dlatego prawo stawia bardzo wysokie wymagania co do uczciwości i rzetelności. Skazanie za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów lub mieniu automatycznie dyskwalifikuje daną osobę z wykonywania tego zawodu – niezależnie od tego, w jaki sposób informacja o wyroku dotarła do organu.

W Kancelarii Prawnej Jackowski pomagamy w sprawach z zakresu prawa administracyjnego, jeśli potrzebujesz pomocy skontaktuj się nami!

autor: Gabriel Jackowski (za prawo.pl)