Decyzje ZUS po latach – obywatele tracą składki, a państwo zyskuje.

W polskim systemie ubezpieczeń społecznych panuje nierównowaga, która uderza w obywateli. ZUS może kwestionować tytuł do ubezpieczeń nawet po 25 latach, wydając decyzję o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym. Tymczasem ubezpieczony ma tylko 5 lat na korektę rozliczeń i zwrot nienależnie opłaconych składek. W efekcie tysiące osób tracą nie tylko pieniądze, ale też okresy składkowe potrzebne do emerytury czy renty. To nie tylko niesprawiedliwe, ale też niezgodne z konstytucyjnymi zasadami zaufania do państwa i ochrony własności. Trwa akcja zbierania podpisów pod petycją o zmianę tych przepisów – inicjatywa „Twoje Składki – Twoje Prawo” wpisuje się w szerszą dyskusję o poprawie prawa.

Systemowa niesprawiedliwość w przepisach ubezpieczeniowych

Problem tkwi w art. 24 ust. 6g oraz art. 48d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.). Te zapisy pozwalają ZUS na zatrzymanie składek opłaconych nienależnie, jeśli minęło 5 lat od ich wpłaty. Jednocześnie organ nie jest ograniczony czasowo w wydawaniu decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniom – może to zrobić po dekadzie czy dwóch.

Konsekwencje są dramatyczne:

• Obywatel traci wpłacone składki, które zasilają budżet państwa.
• Znika okres ubezpieczenia, co obniża przyszłe świadczenia emerytalne czy rentowe.
• Podważone zostaje zaufanie do systemu – składki były przyjmowane latami bez zastrzeżeń, a potem nagle okazuje się, że były „nienależne”.

Jak podkreśla dr Katarzyna Kalata, radca prawny i inicjatorka akcji „Twoje Składki – Twoje Prawo”: „Nie walczymy z ZUS. Walczymy o państwo, któremu możemy zaufać”. Obecne regulacje naruszają art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 7 (legalizm) oraz art. 64 (ochrona własności).

Luka prawna i jej skutki w praktyce

Gdy ZUS po latach zakwestionuje tytuł ubezpieczeniowy, nie dochodzi do pełnego zwrotu składek. Przedawnienie roszczenia o zwrot liczy się od dnia opłacenia składek lub otrzymania zawiadomienia. W rezultacie środki za wcześniejsze lata przepadają.

Dr Kalata prowadzi ponad 50 takich spraw, a w skali kraju dotyczą one tysięcy osób. Przykłady pokazują, jak decyzja ZUS wymazuje nawet 20 lat regularnych wpłat, tworząc „czarne dziury” w historii ubezpieczeniowej. To nie tylko strata finansowa, ale też brak ochrony na przyszłość.

Proponowane zmiany – pakiet rozwiązań dla równowagi

Aby usunąć tę niesprawiedliwość, potrzebny jest kompleksowy pakiet modyfikacji:

• Uchylenie art. 24 ust. 6g i 6h u.s.u.s., eliminujące 5-letnie przedawnienie.
• Dodanie nowych ustępów (6i–6k) do art. 24, gwarantujących pełny zwrot składek wraz z odsetkami, niezależnie od upływu czasu.
• Wprowadzenie art. 48d ust. 1a, pozwalającego na korektę dokumentów rozliczeniowych po 5 latach, by umożliwić realne wykonanie decyzji.
• Obowiązek przeksięgowania składek na właściwy tytuł ubezpieczenia, jeśli obywatel spełniał przesłanki innego podlegania (art. 6 ust. 1 u.s.u.s.).

Te zmiany przywróciłyby symetrię: ZUS nie mógłby korzystać z nieograniczonego czasu na decyzje, a obywatele zyskaliby prawo do pełnego rozliczenia.

Opinie ekspertów – przepisy naruszają zaufanie do państwa

Magdalena Januszewska, radca prawny specjalizująca się w prawie ubezpieczeń społecznych, wskazuje: „Te przepisy są szkodliwe, bo naruszają zaufanie obywatela do państwa. Osoby tracą nie tylko pieniądze, ale i możliwość pokierowania życiem zawodowym inaczej – wstecznie”.

Podobnie dr Kalata podkreśla, że bez narzędzi do korekty rozliczeń mechanizm zwrotu jest często niewykonalny, co prowadzi do fragmentarycznych rozwiązań.

Dołącz do akcji – podpisz petycję i zmień prawo

Inicjatywa „Twoje Składki – Twoje Prawo” zbiera podpisy pod petycją dostępną na stronie twojeskladki-twojeprawo.pl. Projekt ustawy ma wejść w życie 30 dni po ogłoszeniu. To szansa na przywrócenie sprawiedliwości w systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeśli miałeś do czynienia z podobną decyzją ZUS lub chcesz wesprzeć zmianę, skontaktuj się z nami. Nasza kancelaria oferuje wsparcie w sporach z ZUS, analizę historii ubezpieczeniowej i pomoc w odwołaniach.

autor: Gabriel Jackowski (za prawo.pl)